تبلیغات
دگرگون کننده احوال این روزهایمان...! - معروف و منکر در قرآن و سنت

در این وبلاگ قصد داریم تا با تلنگری حقایق فراموش شده را یادآوری کنیم فقط همین!

معروف و منکر در قرآن و سنت

نویسنده :
تاریخ:پنجشنبه 3 بهمن 1387-08:46 ب.ظ

همه انسانها در آرزوی جامعه‏ای سرشار از ارزشهای انسانی و دوراز تباهی و فسادند. به نظر می‏رسد برای تحقق این آرزو باید سه‏رکن اساسی محقق شود.

1- قانون صحیح

2- اجرای سالم

3- نظارت دقیق

الف)اسلام با معرفی قرآن و سنت، به عنوان منبع جوشان وکهنگی‏ناپذیر قوانین ثابت و متغیر مورد نیاز بشر، اولین رکن‏اساسی را به بهترین وجه فراهم آورده است.

ب)منابع دینی با بیان سیستم حکومتی اسلام، تعیین افراد معصوم‏برای ولایت و تبیین ویژگیهای حاکمان در زمان غیبت، مشکل مجریان‏سالم و اجرای صحیح را نیز تا حد بسیاری رفع کرده، اجرای آن رابه عهده امت اسلامی قرار داده است.

ج)از آنجا که حسن اجرای قوانین الهی به نظارتی کارآمد نیازدارد، اسلام با تبیین و ایجاب امر به معروف و نهی از منکر این‏رکن اساسی را نیز تامین کرده است.

محدوده و تعریف امر به معروف

در تعاریف فقهی، امر به معروف و نهی از منکر واجب به فرمان‏به واجبات و بازداشت از محرمات محدود می‏شود; ولی در گستره‏معارف اسلامی و روایات، امر به معروف عناوین دیگری چون ارشاد،هدایت، تبلیغ و نصیحت را نیز در بر می‏گیرد که برخی مستحب وبرخی واجب‏اند.

معروف و منکر یعنی چه؟

گروهی از لغت‏شناسان، آنچه شرع و عقل پسندیده و به رسمیت‏شناخته است، معروف می‏دانند. گروهی دیگر آنچه اکثریت مردم نیکومی‏شمارند، معروف می‏خوانند. در نگاه برخی از لغت‏شناسان، معروف‏چیزی است که انسان با فطرت پاک الهی‏اش آن را می‏شناسد ومی‏پسندد.منکر در برابر معروف جای دارد و همه محققان آن را ضدمعروف شمرده‏اند.

سابقه تاریخی

امر به معروف، به عنوان یک دستور، در ادیان گذشته نیز وجودداشته است. قرآن در آیات بسیاری به وجود این فریضه در ادیان‏گذشته اشاره دارد. شماری از این آیات عبارت است از:

1- آیه 79 سوره مائده ترک امر به معروف و نهی از منکر رایکی از گناهان بنی اسرائیل می‏شمارد:

(وکانوا لایتناهون عن منکر فعلوه لبئس ما کانوا یفعلون.

آنان(بنی اسرائیل)یکدیگر را از کار زشتی که انجام می‏دادندنهی نمی‏کردند و چه زشت کاری انجام می‏دادند.

تفاسیر و روایات این کار زشت را ترک امر به معروف دانسته‏اند.

2- آیه 63 سوره مائده درباره ترک این وظیفه بزرگ توسطدانشمندان یهودی و مسیحی چنین می‏گوید:

(ولولا ینهیهم الربانیون و الاحبار عن قولهم الاثم....

چرا احبار(روحانیان یهودی)و راهبان(روحانیان مسیحی)آنان رااز سخن گناه آلوده‏شان نهی نمی‏کنند.

3- آیه 21 آل عمران از سرنوشت تلخ آمران به معروف در برخی‏از جوامع گذشته سخن می‏گوید:

(ویقتلون الذین یامرون بالقسط من الناس.

و می‏کشند آن مردمی را که به قسط فرمان می‏دهند.

4- آیه 165 سوره اعراف از نجات آمران به معروف‏وناهیان‏ازمنکر سخن‏به میان‏می‏آورد:

(...انجینا الذین ینهون عن السوء و اخذنا الذین ظلموا بعذاب‏بئیس....

و نجات دادیم کسانی را که از زشتی‏ها نهی می‏کردند و آنان راکه ستم می‏کردند به عذابی شدید گرفتار کردیم.

5- آیه 116 سوره هود یکی از علل هلاکت اقوام پیشین را ترک‏امر به معروف و نهی از منکر می‏داند:

(فلو لا کان من القرون من قبلکم اولوا بقیه ینهون عن الفسادفی الارض الا قلیلا ممن انجینامنهم....

چرا در اقوام پیشین شما دانشمندان صاحب قدرتی نبودند تا ازفساد باز دارند مگر اندکی از آنان که نجاتشان دادیم .

روایات اسلامی نیز نشان می‏دهد که این فریضه بزرگ در شرایع پیش‏از اسلام وجود داشته و شیوه همه انبیا و شایستگان بوده است.

برای مثال امام باقر(ع)می‏فرماید:

ان الامر بالمعروف و النهی عن المنکر سبیل الانبیاء و منهاج‏الصلحاء.

همانا امر به معروف و نهی از منکر راه انبیا و شیوه شایستگان‏است.

امام علی(ع)نیز می‏فرماید:

انما هلک من کان قبلکم بحیث ما عملوا من المعاصی و لم ینههم‏الربانیون و الاحبار عن ذلک فانهم لما تمادوا فی المعاصی نزلت‏بهم العقوبات.

همانا آنان که قبل از شما هلاک شدند بدان سبب بود که چون گناه‏می‏کردند عالمان یهودی و مسیحی آنها را نهی نمی‏کردند; و چون درگرداب گناه فرور رفتند، عذابهای الهی بر آنان فرود آمد.

حضرت علی(ع)در بیانی دیگر می‏فرماید:

ان الله‏لم یلعن القرن الماضی بین ایدیکم الا لترکهم الامربالمعروف و النهی عن المنکر فلعن الله السفهاء لرکوب المعاصی والحکماء لترک التناهی.

به راستی خداوند لعنت نکرد قوم پیشین شما را مگر بدان سبب که‏آنان امربه‏معروف و نهی از منکر را ترک کردند. پس خداوندنادانهای آنها را به سبب گناه و دانشمندان آنها را به دلیل ترک‏نهی از منکر لعنت کرد.

اهمیت امر به معروف و نهی از منکر

1- نگاهبان فرایض

احکام الهی به دو دسته کلی تقسیم می‏شوند: دسته‏ای تنها بیانگرارزش، تکلیف و ثواب یک عمل است و به دیگر اعمال و تکالیف نظرندارد; مانند احکام نماز و روزه.. ...; دسته‏ای جنبه نگاهبانی‏از دیگر احکام دارد و استواری سایر احکام به آنها وابسته است;مانند: ولایت.

امام باقر(ع)می‏فرماید:

... و لم یناد بشی‏ء ما نودی بالولایه.

آن گونه که دعوت به ولایت‏شده است‏به هیچ چیز دعوت نشده است.

آن حضرت در روایتی می‏فرماید:

الولایه افضل لانها مفتاحهن و الوالی هو الدلیل علیهن.

ولایت‏برتر از نماز و زکات و حج و روزه است; زیرا ولایت کلیدآنها است و والی راهنمای(مردم)به سوی آن واجبات است.

امر به معروف نیز همین نقش را دارد و بدین سبب از اهمیت‏بسیار برخوردار است. امام حسین(ع)در خطبه شگفت و طولانی عرفات ودر اجتماع برگزیدگان امت اسلامی می‏فرماید:

فبدا الله بالامر بالمعروف و النهی عن المنکر فریضه منه‏لعلمه بانها اذا ادیت و اقیمت استقامت الفرائض کلها هینها وصعبها...

خداوند ابتدا از فریضه امر به معروف و نهی از منکر شروع کرد;زیرا می‏دانست اگر امر به معروف و نهی از منکر درست انجام گیردتمامی واجبات آسان و مشکل، استوار گردند.

امام باقر(ع)در بیان این ویژگی امر به معروف و نهی از منکرمی‏فرماید:

ان الامر بالمعروف و النهی عن المنکر فریضه عظیمه بها تقام‏الفرائض و تامن المذاهب و تحل المکاسب و ترد المظالم و تعمرالارض و ینتصف من الاعداء و یستقیم الامر.

امر به معروف و نهی از منکر فریضه‏ای بزرگ است که به واسطه آن‏تمامی فرایض دیگر استوار شده، راهها امن، درآمدها حلال، ستمهابرطرف و اراضی آباد می‏شود، از دشمنان انتقام کشیده شده و امورراست می‏گردد.

امیرمومنان(ع)امر به معروف و نهی از منکر را سنگ پایانی وکامل کننده امور معرفی می‏کند و چنین می‏فرماید:

وامر بالمعروف تکن من اهل فان استتمام الامور عندالله تبارک وتعالی الامر بالمعروف و النهی عن المنکر.

و به معروف امر کن تا از اهل معروف باشی; زیرا تمام و کمال‏امور نزد خداوند متعال به امر به معروف و نهی از منکر است.

2- امتیاز امت اسلامی

(کنتم خیر امه اخرجت اللناس تامرون بالمعروف و تنهون عن‏المنکر و تومنون بالله...

قرآن از امت اسلامی به عنوان نیکوترین و برترین امتها یادمی‏کند و دلیل این فضیلت و برتری را سه خصوصیت امر به معروف ونهی از منکر و ایمان می‏داند.

نکته قابل توجه در این آیه مقدم شدن امر به معروف بر ایمان‏است. ناگفته پیدا است این ویژگیها در سایر امتها نیز بوده است،پس چرا خداوند آنها را امتیاز امت اسلامی می‏شمارد؟ برخی ازمفسران گفته‏اند; به خاطر گستردگی وظیفه امر به معروف در اسلام‏است ; ولی قانون دیگر امتها به این گستردگی و ظهور نبوده است.

و گروهی گفته‏اند; برتری و امتیاز امت اسلامی به سبب این ویژگی‏نیست; بلکه این برتری و عظمت‏به انجام دادن این دو وظیفه بستگی‏دارد; وقتی مردم مسلمان به ایمان خویش پایبند باشند و امر به‏معروف کنند،(به این دو شرط)برترین امتهایند و گرنه با عدم شرط،مشروط هم منعدم خواهد بود.

شاید بتوان گفت: بیان این آیه نوعی اخبار غیبی است. امتهای‏دیگر امر به معروف و نهی از منکر داشتند ولی به شهادت قرآن آن‏را ترک کردند و دچار تحریف و عذاب شدند; ولی امت اسلامی برترین‏امتها است; زیرا این فریضه در آن استوارتر و پابرجاتر خواهدبود و از انحراف و تحریف مصون خواهد ماند; یعنی این امت در اصل‏تشریع امر به معروف و نهی از منکر با دیگر امتها مساوی است ولی‏در عمل به آن ثابت‏تر و استوارتر است.

معصومان نیز ملاک خیر و برتری را در امر به معروف و نهی ازمنکر شمرده‏اند; برای مثال در تفسیر قرطبی می‏خوانیم:

جاء رجل الی النبی(ص)و هو علی المنبر فقال: من خیرالناس قال:

آمرهم بالمعروف و آنها هم عن المنکر و اتقاهم لله و اوصلهم‏لرحمه

پیامبر اکرم(ص)بر منبر نشسته بود. مردی به محضرش آمد وپرسید: برترین مردم کیست؟ حضرت فرمود: آن که بیش از دیگران امربه معروف و نهی از منکر کند، از خدا بیشتر بترسد و با خویشانش‏بیشتر رابطه داشته باشد.

3- راه نجات از زیانکاری

قرآن در سوره عصر با شدت تمام(ان، الف و لام استغراق و لام‏تاکید)و با سوگند(والعصر)همه انسانها را زیانکار معرفی می‏کندمگر کسانی که دارای ویژگیهای زیر باشند:

1- ایمان.

2- عمل صالح.

3- سفارش به حق و صبر.

گویا این آیات به یک ویژگی انسانی اشاره دارد. خطر گمراهی وانحراف همواره انسان را تهدید می‏کند و عوامل درونی و بیرونی اورا به انحراف و تباهی فرا می‏خواند. تنها راه نجات جامعه وافراد عبارت است از:

الف: علم به حق و باور کردن آن.

ب: عمل به حق.

ج: سفارش شدن پیوسته به حق و صبر.

معصومان نصرت الهی و عنایات او را در گرو امر به معروف و نهی‏از منکر دانسته‏اند. پیامبر اکرم(ص)فرمود:

یا ایها الناس ان الله یقول لکم مروا بالمعروف و انهوا عن‏المنکر قبل ان تدعوا فلا اجیب لکم و تسالون فلا اعطیکم وتستنصرون فلا انصرکم.

ای مردمان! خداوند به شما می‏فرماید: به معروف امر و از منکرنهی کنید و الا قبل از آن که دعا کنید، اجابت نکنم و درخواست‏کنید، عنایت نکنم و از من یاری بخواهید، از یاریتان خودداری‏ورزم.

4- جامعه برتر

(الذین ان مکنا هم فی الارض اقاموا الصلاه و اتوا الزکاه وامروا بالمعروف و نهوا عن المنکر و لله عاقبه الامور.

آنان که چون در زمین قدرتشان بخشیدیم نماز را برپای می‏دارندو زکات می‏پردازند و امر به معروف و نهی از منکر می‏کنند و عاقبت‏همه کارها از آن خداوند است. این آیه برای جامعه نمونه قرآنی‏سه شرط ذکر کرده است:

1- رابطه با خالق(نماز).

2- رسیدگی به وضعیت اقتصادی یکدیگر(زکاه).

3- رسیدگی به وضعیت معنوی یکدیگر(امر به معروف و نهی ازمنکر).

به عبارت دیگر، برای رسیدن به جامعه برتر باید به سه نیاززیر توجه شود:

1- نیاز روحی به عبادت.

2- نیاز فقرای مادی به رسیدگی مادی.

3- نیاز فقرای معنوی به ارشاد و هدایت و امر به معروف و نهی‏از منکر.

در نگاه قرآن و امامان معصوم، جامعه‏ای که امر به معروف و نهی‏از منکر را ترک کند، گرفتار فساد، تباهی، و لعنت می‏شود:

(لعن الذین کفروا من بنی اسرائیل... کانوا لایتناهون عن منکرفعلوه فلبئس ماکانوا یفعلون)

لعنت‏شدند آنان که کفر ورزیدند از بنی اسرائیل... آنان که‏چون کار زشتی انجام می‏دادند، یکدیگر را نهی از منکر نمی‏کردند وچه زشت کاری انجام می‏دادند.

در ذیل این آیه از امام صادق(ع)چنین روایت‏شده است:

اما انهم لم یکونوا یدخلون مداخلهم و لا یجلسون مجالسهم ولکن‏کانوا اذا لقوهم ضحکوا فی وجوههم و آنسوابهم.

همانا آنان در راههایی که آنها(گنهکاران) می‏پیمودند داخل‏نمی‏شدند(در گناه با آنان همراه نبودند)و در جلسات آنان شرکت‏نمی‏کردند ولی چون با آنان ملاقات می‏کردند، به روی آنان تبسم‏کرده و با آنان انس می‏گرفتند.

امام باقر(ع)می‏فرماید:

بئس القوم قوم یعیبون الامر بالمعروف و النهی عن المنکر.

چه زشت مردمی‏اند آنان که بر امر به معروف و نهی از منکر عیب‏می‏گیرند و آن را ناپسند می‏شمارند.

امام صادق(ع)می‏فرماید: ویل لقوم لایدینون الله بالامر بالمعروف‏و النهی عن المنکر.

وای بر مردمی که خدای را با امر به معروف و نهی از منکراطاعت نمی‏کنند!

ما قدست امه لم یوخذ لضعیفها من قویها غیر متعتع.

هرگز مقدس نیست امتی که بی هیچ لکنت زبانی حق ضعیف را از قوی‏باز پس نستاند.

اهداف و آثار

همه واجبات، اهداف و مصالحی دارند که به واسطه آن مصلحت‏ها واهداف واجب شده‏اند. این مصالح گاه آشکار است و گاه پنهان. هدف‏امر به معروف و نهی از منکر بسیار آشکار است. لفظ و عنوان این‏واجب نشان می‏دهد که هدف آن واداشتن مردم به ارزشهای الهی وبازداشتن آنها از محرمات و مناهی خداوند است; به دیگر عبارت،پاکسازی فرد و جامعه از ناشایستگی‏ها و آراستن به نیکی‏ها هدف‏نهایی امر به معروف و نهی از منکر است.

سید محمود مدنی
 
منبع:http://www.hawzah.net



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
http://viagrawwithoutdoctor.com/
سه شنبه 8 مرداد 1398 01:13 ق.ظ

Amazing tons of great information.
pharmacy onesource canada medication cost canadianpharmacy buy vistagra usa drugs for sale on internet rx from canada online pharmacies legitimate drugs for sale in uk canada medication list canada medication pharmacy
Generic cialis
دوشنبه 3 تیر 1398 07:00 ق.ظ

Thanks a lot. I value this.
cialis 10 doctissimo generic cialis pro cialis coupons printable cialis without a doctor's prescription safe dosage for cialis tadalafil tablets cialis 5 mg buy cialis 20 mg best price we use it 50 mg cialis dose cialis cuantos mg hay
Cialis canada
یکشنبه 2 تیر 1398 03:01 ب.ظ

With thanks, Very good stuff!
only best offers 100mg cialis cialis pills in singapore cialis super acti cialis canada on line cialis online deutschland cialis daily cialis purchasing usa cialis online cialis name brand cheap purchasing cialis on the internet
http://formulgtil.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 12:19 ق.ظ

Nicely put. Kudos.
safe dosage for cialis prezzo cialis a buon mercato generic cialis in vietnam 5 mg cialis coupon printable how do cialis pills work can i take cialis and ecstasy legalidad de comprar cialis cialis tadalafil prix cialis once a da sublingual cialis online
purchase cialis without a script
شنبه 1 تیر 1398 07:29 ق.ظ

Many thanks, Helpful information.
if a woman takes a mans cialis cialis lowest price cialis coupon non 5 mg cialis generici preis cialis 20mg schweiz tadalafil 10 mg generic cialis 20mg uk how much does a cialis cost cialis ahumada cialis kamagra levitra
free cialis samples
جمعه 31 خرداد 1398 03:20 ب.ظ

Superb stuff. With thanks!
cialis per paypa acquistare cialis internet cialis for bph discount cialis cialis cost online cialis cialis savings card tesco price cialis rx cialis para comprar cialis authentique suisse
best prices for cialis
پنجشنبه 30 خرداد 1398 11:17 ب.ظ

Nicely put. Many thanks!
cialis canada cialis diario compra how to buy cialis online usa cialis kamagra levitra how to buy cialis online usa cialis 100 mg 30 tablet cialis online click here cialis daily uk cialis prices in england cialis wir preise
Cialis canada
پنجشنبه 30 خرداد 1398 04:03 ق.ظ

You said it adequately..
miglior cialis generico cialis savings card cialis sans ordonnance sialis cialis generico recommended site cialis kanada buy cheap cialis in uk costo in farmacia cialis cialis daily new zealand cialis online
http://mettclasar.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 12:12 ب.ظ

Nicely put, Cheers.
cialis generic availability cialis without a doctor's prescription cialis per paypa cialis uk next day cialis generico effetti del cialis cialis lowest price cialis dose 30mg cialis generique 5 mg prezzo cialis a buon mercato
http://wakiclock.strikingly.com/
سه شنبه 28 خرداد 1398 07:47 ب.ظ

Very good content. Appreciate it.
cialis mit grapefruitsaft cialis generique cialis tadalafil cialis 5 mg funziona cialis lilly tadalafi cheap cialis cialis pas cher paris wow look it cialis mexico side effects for cialis look here cialis order on line
http://caxiru.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 09:49 ب.ظ

Wow quite a lot of beneficial info!
prescription doctor cialis cialis 5 mg effetti collateral 5 mg cialis coupon printable cialis australia org cialis bula buy cialis generic cialis review uk buy cialis cialis professional yohimbe cialis 20 mg cut in half
http://dowsdumback.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 06:59 ق.ظ

You mentioned that very well!
cialis uk next day buy cialis prices for cialis 50mg we choice cialis pfizer india only now cialis for sale in us when will generic cialis be available look here cialis cheap canada cialis tablets australia prices on cialis 10 mg best generic drugs cialis
click now buy cialis brand
یکشنبه 26 خرداد 1398 05:39 ب.ظ

You actually explained that terrifically!
overnight cialis tadalafil cialis online deutschland cialis free trial cialis generico en mexico tadalafil 20 mg only best offers cialis use can i take cialis and ecstasy purchase once a day cialis cialis side effects dangers cialis pas cher paris
cheap real cialis
جمعه 24 خرداد 1398 08:47 ق.ظ

Great posts, Thanks a lot!
look here cialis order on line cialis ahumada click now buy cialis brand tarif cialis france prices on cialis 10 mg cialis prezzo in linea basso cialis italia gratis cialis 5 mg scheda tecnica cialis professional yohimbe cialis official site
cialis 10 doctissimo
پنجشنبه 23 خرداد 1398 06:20 ب.ظ

Fantastic information. Thanks a lot.
are there generic cialis safe dosage for cialis cialis great britain usa cialis online weblink price cialis overnight cialis tadalafil look here cialis order on line enter site 20 mg cialis cost cialis generic availability cialis with 2 days delivery
http://intobhi.strikingly.com/
پنجشنبه 23 خرداد 1398 04:58 ق.ظ

Wow plenty of beneficial data.
cialis generic we like it cialis price bulk cialis cialis from canada low cost cialis 20mg prezzo di cialis in bulgaria we recommend cialis best buy cialis sans ordonnance generic cialis 20mg uk we choice free trial of cialis
viagra gegen zu schnelles kommen
سه شنبه 21 خرداد 1398 08:01 ق.ظ

I have fun with, cause I discovered just what I used to be having a look for. You've ended my four day lengthy hunt! God Bless you man. Have a great day. Bye
http://cialisvie.com/
دوشنبه 20 خرداد 1398 07:43 ق.ظ

You actually expressed this terrifically.
effetti del cialis cuanto cuesta cialis yaho cialis coupons printable walgreens price for cialis cialis tablets australia cialis for daily use cialis 30 day sample cialis venta a domicilio cialis free trial cialis rezeptfrei sterreich
http://cialisvie.com/
یکشنبه 19 خرداد 1398 01:48 ق.ظ

Appreciate it, Quite a lot of posts.

wow cialis 20 online cialis trusted tabled cialis softabs cialis et insomni canadian drugs generic cialis female cialis no prescription cialis kaufen bankberweisung tesco price cialis cialis wir preise how to purchase cialis on line
http://cialisvie.com/
جمعه 17 خرداد 1398 08:27 ب.ظ

Incredible lots of wonderful data.
cialis daily reviews only best offers 100mg cialis are there generic cialis cialis generika cialis pills in singapore cialis tablets generic for cialis cialis pills ou trouver cialis sur le net cialis pills boards
http://canadiantousapharmacy.com/
چهارشنبه 21 فروردین 1398 04:31 ب.ظ

You actually explained it wonderfully!
canadian rxlist drugs for sale usa how safe are canadian online pharmacies canadian mail order pharmacies canadian mail order pharmacies cialis canadian pharmacy canadian pharmaceuticals companies canadian pharmacies online prescriptions canada medications information northwest pharmacies online
buy generic cialis
جمعه 16 آذر 1397 01:18 ق.ظ

Effectively voiced truly. !
cialis venta a domicilio acheter du cialis a geneve tesco price cialis cialis e hiv cuanto cuesta cialis yaho cialis without a doctor's prescription acquistare cialis internet price cialis wal mart pharmacy cialis 100 mg 30 tablet acheter cialis kamagra
buy cialis no rx
پنجشنبه 15 آذر 1397 05:52 ق.ظ

Info effectively applied!.
calis generic cialis pro generic cialis at the pharmacy buy cialis online nz cialis 30 day sample online prescriptions cialis cialis efficacit weblink price cialis cialis kaufen bankberweisung cialis 5mg
Generic cialis
چهارشنبه 14 آذر 1397 12:13 ق.ظ

You have made your point!
cialis for bph cialis australia org cialis reviews cialis arginine interactio cialis et insomni import cialis wow look it cialis mexico cialis 50 mg soft tab cialis 5 mg scheda tecnica cialis generico in farmacia
Cialis generic
سه شنبه 13 آذر 1397 01:14 ب.ظ

Many thanks! Quite a lot of information!

cialis per paypa cialis prezzo di mercato cialis 05 cialis patent expiration when will generic cialis be available cialis tadalafil order generic cialis online cialis lowest price bulk cialis cialis side effects dangers
buy cialis online
سه شنبه 13 آذر 1397 01:45 ق.ظ

You actually reported it terrifically.
cialis generisches kanada cialis generique 5 mg cialis cuantos mg hay wow cialis 20 cialis canada on line cialis 100mg suppliers cialis prezzo al pubblico generic low dose cialis prescription doctor cialis buy cialis
buy cialis online no prescription
دوشنبه 12 آذر 1397 12:43 ب.ظ

Beneficial data. Thanks a lot!
generico cialis mexico cialis sale online click now buy cialis brand cialis per paypa interactions for cialis achat cialis en itali warnings for cialis cialis rezeptfrei sterreich bulk cialis cialis 20mg preis cf
Buy cialis online
دوشنبه 12 آذر 1397 01:26 ق.ظ

Seriously quite a lot of beneficial facts.
cialis diario compra get cheap cialis cialis dosage click now buy cialis brand generico cialis mexico cialis 5mg billiger cialis pas cher paris cialis lilly tadalafi compare prices cialis uk buy cheap cialis in uk
where to buy cialis online
یکشنبه 11 آذر 1397 01:16 ق.ظ

Thanks. I like this.
canadian discount cialis generic cialis cialis prezzo in linea basso buy name brand cialis on line safe site to buy cialis online overnight cialis tadalafil we choice cialis pfizer india cialis 5 effetti collaterali cialis manufacturer coupon cialis en 24 hora
Cialis canada
شنبه 10 آذر 1397 12:11 ب.ظ

You made your stand very effectively!!
cialis usa cost cialis lowest price cialis online holland dose size of cialis cialis tablets for sale recommended site cialis kanada cialis prices cialis 20 mg cut in half cialis dosage amounts ou trouver cialis sur le net
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30


Admin Logo
themebox Logo